Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?
Antalya’da çocuk ve ergen psikiyatristi Doç. Dr. Arif Önder olarak, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı alan çocukların ailelerinden sıkça “Bu sadece hareketlilik mi, yoksa hastalık mı?” sorusunu duyarım.
DEHB, çocukluk çağında en sık görülen nörogelişimsel bozukluklardan biridir. Dikkatini toplamada güçlük, aşırı hareketlilik ve dürtüsel davranışlarla kendini gösterir.
DEHB Belirtileri
Dikkat eksikliği: Odaklanma güçlüğü, unutkanlık, eşyaları kaybetme, detayları atlama.
Hiperaktivite: Yerinde duramama, çok konuşma, sürekli hareket etme isteği.
Dürtüsellik: Sırasını bekleyememe, düşünmeden konuşma, tehlikeli davranışlarda bulunma.
Her çocuğun belirtileri farklı olabilir. Bazı çocuklarda sadece dikkat eksikliği, bazılarında ise hareketlilik ön plandadır. Bu nedenle her çocuk bireysel olarak değerlendirilmelidir.
DEHB’nin Nedenleri
DEHB’nin tek bir nedeni yoktur. Genetik yatkınlık en önemli faktörlerden biridir. Beyinde dikkat, planlama ve dürtü kontrolünden sorumlu bölgelerde farklılıklar bulunur. Hamilelikte sigara ya da alkol kullanımı, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi etkenler de riski artırabilir.
Aile tutumları tek başına neden değildir ancak belirtilerin şiddetini etkileyebilir.
Tanı Süreci
DEHB tanısı, çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından yapılan ayrıntılı değerlendirmeler ile konur.
Çocuğun davranışları ev, okul ve sosyal ortamlarda incelenir.
Ebeveyn ve öğretmenlerden bilgi alınır.
Gerektiğinde dikkat testleri uygulanır.
Unutulmamalıdır ki her hareketli çocuk DEHB değildir. Tanı için belirtilerin kalıcı ve işlevselliği bozucu olması gerekir.
Tedavi ve Aile Desteği
DEHB tedavisinde en etkili yaklaşım, ilaç tedavisi ve davranışsal desteğin birlikte uygulanmasıdır.
İlaçlar dikkat ve dürtü kontrolünü düzenlerken, ebeveyn eğitimi ve davranış yönetimi çocuğun yaşam kalitesini artırır.
Ailelerin sabırlı, tutarlı ve destekleyici olması tedavinin başarısını doğrudan etkiler.
Ailelere Öneriler
Günlük rutin oluşturun ve koruyun.
Görevleri kısa parçalara bölün.
Olumlu davranışları fark edip övün.
Okul ile sürekli iletişimde kalın.
Gerektiğinde profesyonel destek alın.
Sonuç
DEHB doğru tanı ve tedaviyle kontrol altına alınabilir.
Doç. Dr. Arif Önder, Antalya’da çocuk ve ergen psikiyatristi olarak, dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri olan çocuklarda kapsamlı değerlendirme ve kişiye özel tedavi planları uygulamaktadır.
Erken tanı, çocuğun akademik, sosyal ve duygusal gelişiminde fark yaratır.